Modnie, wygodnie, bezpiecznie

Raport z kontroli wyrobów włókienniczych

Co powinniśmy znaleźć na wszywce ubrania? Jakich substancji nie powinny zawierać wyroby włókiennicze? Jakich nieprawidłowości dopuszczają się przedsiębiorcy? Jakie zastrzeżenia wzbudzają ubrania kontrolowane przez Inspekcję handlową? Odpowiedzi na te i inne pytania daje najnowszy raport Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.


Na rynku polskim proponowany jest szeroki wachlarz produktów włókienniczych zarówno tych wytwarzanych w kraju, jak i importowanych oraz pochodzących z obrotu wewnątrzunijnego. Ze względu na masowość oferowanych na rynku produktów Inspekcja Handlowa i Prezes UOKIK (Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów) przeprowadzają okresowe, ogólnokrajowe kontrole wyrobów importowanych oraz produkcji krajowej. Ich celem jest dokonanie oceny bezpieczeństwa, jakości i prawidłowości oznakowania wyrobów włókienniczych. Ponadto sprawdzeniu podlegają: prawidłowość wprowadzenia na rynek produktów oraz legalność i rzetelność działania kontrolowanych przedsiębiorców. W wyniku podjętych działań Inspekcja Handlowa skontrolowała: 250 placówek detalicznych, 180 hurtowni, 171 producentów/pierwszych dystrybutorów oraz 36 importerów - łącznie 637 przedsiębiorców. W 2009 r. sprawdzono produkty włókiennicze pochodzące z 4 187 partii, z czego zakwestionowano wyroby z 1 455 partii (tj. 34,8%).
Kontrolą objęto 6 grup asortymentowych wyrobów: konfekcję dla dorosłych, m.in.: żakiety, bluzki, koszule, marynarki, kurtki, kamizelki; bieliznę osobistą: piżamy, szlafroki, biustonosze, figi, bokserki, halki; dzianiny i tkaniny sprzedawane według miary; wyroby pończosznicze; konfekcje dziecięcą; apaszki i szale.
Zakwestionowano: 33,8% (1359 partii) w zakresie oznakowania, 32,9% (122 partie) w zakresie zgodności rzeczywistego składu surowcowego z deklarowanym, 6,2% (132 partie) w zakresie jakości, 1,7% (34 partie) ze względu na niespełnienie wymagań bezpieczeństwa. Należy zaznaczyć, że odmienna była liczba partii badanych ze względu na poszczególne rodzaje produktów; niektóre partie kwestionowane były z kilku powodów.

Bezpieczeństwo
Kontrolę w tym zakresie przeprowadzono łącznie w 336 podmiotach, sprawdzeniu poddano 2 039 partii produktów, do badań przekazano 737 próbek produktów. Zostały one przebadane laboratoryjnie w zakresie zawartości dopuszczonych przez prawo, w określonych ilościach, związków chemicznych: amin aromatycznych i formaldehydu oraz zakazanych: niklu, kadmu i ołowiu, które wywołują reakcje uczuleniowe oraz działania rakotwórcze. W przypadku części próbek sprawdzano więcej niż jeden parametr. Najczęstszą nieprawidłowością w tym zakresie była obecność niklu i ołowiu. Pierwszy metal wykazuje działania rakotwórcze, jego nadmiar wpływa niekorzystnie na proporcje innych pierwiastków w organizmie ludzkim. Najpoważniejszym zagrożeniem jest ryzyko uczulenia na nikiel. Duże dawki ołowiu natomiast mogą spowodować ostre zatrucia, a nawet doprowadzić do śmierci. Mniejsze nie wywołują widocznych objawów chorobowych, ale prowadzą do zaburzeń w rozwoju umysłowym i psychoruchowym, zwłaszcza u dzieci. W przypadku konfekcji dziecięcej zwracano uwagę na sposób przymocowania ozdób do ubrań czy bielizny oraz niewielkie elementy, które mogą być przyczyną udławienia lub uduszenia. Ze względu na niespełnienie wymagań bezpieczeństwa zakwestionowano 34 partie produktów z 2039 badanych (1,7% badanych), stwierdzając przekroczenie dopuszczalnej ilości substancji chemicznych i zabronionych pierwiastków chemicznych oraz obecność odpadających elementów ozdobnych w produktach przeznaczonych dla dzieci.

Jakość
Inspekcja handlowa przeprowadziła kontrolę w zakresie jakości produktów włókienniczych u 301 podmiotów gospodarczych. Badaniem objęto wyroby z 2 129 partii. Kontrola polegała na ocenie zgodności deklarowanego składu surowcowego z rzeczywistym. Skład surowcowy jest podstawowym parametrem charakteryzującym produkty włókiennicze, znajdujące się w obrocie handlowym. Producent ma obowiązek podać, z jakich włókien dany wyrób został wykonany. Informacje o rodzaju użytego materiału pozwalają na odpowiednią konserwację, w tym pranie i suszenia. Jest to niezwykle istotne dla konsumentów uczulonych na określone włókna czy preferujących konkretne materiały. Sprawdzono również wygląd ogólny wyrobów oraz prawidłowość zaklasyfikowania ich do określonej jakości, na podstawie stwierdzonych błędów dzianiny/tkaniny oraz wad konfekcjonowania. Łącznie w wyniku badań organoleptycznych i laboratoryjnych zakwestionowano jakość 132 partii (6,2%) z 2129 w tym zakresie. Niezgodna z deklarowanym stanem okazała m.in. spódnica - zamiast 100% bawełny, zawierała wełnę, wiskozę, akryl i poliester. Wątpliwości wzbudziły także skarpety z włókna bambusowego, które, jak się okazało, zawierały to włókno jedynie na etykiecie.

Oznakowanie
Zgodnie z przepisami na wyrobie włókienniczym powinna znajdować się informacja o składzie surowcowym oraz sposobie konserwacji produktu. Powinny być to dane napisane jednolitym, czytelnym i widocznym drukiem w języku polskim Sposób konserwacji oznacza się z kolei za pomocą odpowiednich symboli, stosowanych na całym świecie. Zakwestionowano 1359 z 4024 kontrolowanych partii (33,8%). Zastrzeżenia dotyczyły m.in. braku, niepełnej lub sprzecznej informacji o składzie i sposobie konserwacji, np. na etykiecie podano pranie w temperaturze 95° C, a na wszywce: pranie w temperaturze do 40°C, a także nieumieszczania poprawnych nazw włókien. Najwięcej nieprawidłowości dotyczyło braku danych umożliwiających identyfikację wyrobu oraz/lub braku danych lub niepełne dane przedsiębiorcy wprowadzającego towar do obrotu na teren Polski. Zakwestionowano 29 partii wyrobów ze względu na oznakowanie jedynie w języku obcym.
W zależności od stwierdzonych nieprawidłowości wojewódzcy inspektorzy Inspekcji Handlowej podjęli szereg działań mających na celu wyeliminowanie stwierdzonych w wyniku kontroli zastrzeżeń.

Foto: Tomasz Nastulak / UOKiK
30 sierpnia 2010, godz. 10:00